โครงการส่งเสริมศิลปาชีพทุ่งกะมัง ตั้งอยู่ ณ บ้านหนองหอย ตำบลกุดชุมแสง อำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ ติดกับพื้นที่ป่าภูเขียวซึ่งเป็นผืนป่าที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย โครงการมีบทบาทในการสร้างอาชีพและเพิ่มรายได้ให้ราษฎรสามารถพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืนเพื่อการมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ซึ่งจะช่วยลดการบุกรุกป่า ลดการทำลายทรัพยากรป่าไม้และธรรมชาติ และลดการละทิ้งถิ่นฐานไปทำงานที่อื่น ประการสำคัญคือ ได้ส่งเสริมการผลิตสินค้าจากภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้วยการช่วยเหลือชุมชนให้มีความรู้สมัยใหม่ โดยเชื่อมโยงกับตลาดเพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ตามพระราชเสาวนีย์ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งส่งผลต่อการอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรม ที่เป็นเอกลักษณ์ในท้องถิ่นให้คงอยู่สืบไป

๒๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๖ เสด็จพระราชดำเนินไปทรงสำรวจสภาพพื้นที่ป่าภูเขียว

               ทุ่งกะมัง เป็นทุ่งหญ้าบนที่ราบกว้างใหญ่ อยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ และเป็นพื้นที่ดำเนินโครงการส่งเสริมศิลปาชีพ ที่เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จุดเริ่มต้นของโครงการ เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ ๒๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๖ ซึ่งในวันดังกล่าว สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินมาเพื่อทรงสำรวจสภาพพื้นที่ป่าภูเขียว ด้วยพระราชประสงค์จะให้อนุรักษ์สัตว์ป่าและนำสัตว์ป่ากลับคืนถิ่น ได้ทอดพระเนตรทุ่งหญ้าที่เปรียบเสมือนหัวใจของป่าภูเขียวทั้ง ๓ แห่ง คือ ทุ่งกะมัง บึงแปน และภูคิ้ง ในโอกาสเดียวกันได้พระราชทานแนวทางในการพัฒนาหมู่บ้านรอบภูเขียว เพื่อให้ราษฎรมีความเป็นอยู่ที่ดี พร้อมไปกับการปลูกฝังให้พวกเขารักป่าและสัตว์ป่า ให้รู้จักสร้างแหล่งอาหารด้วยการตัดและเผาทุ่งหญ้า อย่างเป็นระบบ เพื่อให้เกิดหญ้าระบัดหรือแตกใบอ่อน ซึ่งจะเป็นแหล่งอาหาร และเป็นสถานที่ที่ปลอดภัยสำหรับสัตว์ป่านานาชนิด ที่จะออกมาหากินได้ในช่วงกลางวัน โดยเฉพาะเนื้อทราย ทั้งจะช่วยให้ประสบผลสำเร็จในการขยายพันธุ์สัตว์ป่า เพื่อการอนุรักษ์ไว้ปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ

              เมื่อวันที่ ๒๑ – ๒๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๕ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินไปประทับพักแรม ณ พระตำหนักทุ่งกะมัง ป่าภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ เพื่อทรงปล่อยสัตว์ป่า เนื่องในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมพรรษา ๖๐ พรรษา ในครั้งนั้น ได้มีพระราชเสาวนีย์ให้กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรในพื้นที่รอบบริเวณพื้นที่ป่าภูเขียว ๔ กลุ่ม ในอำเภอหนองบัวแดง และอำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ เข้าร่วมในโครงการส่งเสริมศิลปาชีพกลุ่มปลูกหม่อนเลี้ยงไหมและทอผ้า ในมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ เกษตรกรทั้ง ๔ กลุ่ม คือ

              ๑. กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านกุดเลาะ
              ตำบลกุดเลาะ อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ
              ๒. กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านราษฎร์ดำเนิน
              ตำบลหนองบัวแดง อำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ
              ๓. กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านหนองแพ
              ตำบลคูเมือง อำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ
              ๔. กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านหนองหอย
              ตำบลกุดชุมแสง อำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ

              ด้วยการสนับสนุนจากมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ปัจจุบันทุ่งกะมังจึงเป็นแหล่งผลิตผ้าไหมมัดหมี่ที่มีอัตลักษณ์ลวดลาย ซึ่งพัฒนาต่อยอดจากลายโบราณได้อย่างโดดเด่น และผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติที่ปลอดภัยต่อทั้งผู้ผลิตและผู้ใช้ เพราะทุกกระบวนการใช้วัตถุดิบคุณภาพดีที่ผลิตขึ้นในชุมชน เป็นเส้นใยธรรมชาติที่ปราศจากสารเคมี แปรรูปเป็นผืนผ้าที่สวยงามโดดเด่นด้วยสีจากธรรมชาติซึ่งมีเอกลักษณ์ เป็นผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมอย่างยั่งยืน และเป็นการสร้างทางเลือกให้ผู้บริโภคที่มีความใส่ใจในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม การไม่ใช้สารเคมีทำให้ไม่เกิดการปนเปื้อนในน้ำ ดิน และอากาศ ทั้งยังลดปริมาณการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ ลดการใช้พลังงานและลดผลกระทบที่มีต่อสิ่งแวดล้อมด้วย

ด้วยการสนับสนุนจากมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ปัจจุบันทุ่งกะมังจึงเป็นแหล่งผลิตผ้าไหมมัดหมี่ที่มีอัตลักษณ์ลวดลาย ซึ่งพัฒนาต่อยอดจากลายโบราณได้อย่างโดดเด่น และผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติที่ปลอดภัยต่อทั้งผู้ผลิตและผู้ใช้ เพราะทุกกระบวนการใช้วัตถุดิบคุณภาพดีที่ผลิตขึ้นในชุมชน เป็นเส้นใยธรรมชาติที่ปราศจากสารเคมี แปรรูปเป็นผืนผ้าที่สวยงามโดดเด่นด้วยสีจากธรรมชาติซึ่งมีเอกลักษณ์ เป็นผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมไทยที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมอย่างยั่งยืน และเป็นการสร้างทางเลือกให้ผู้บริโภคที่มีความใส่ใจในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม การไม่ใช้สารเคมีทำให้ไม่เกิดการปนเปื้อนในน้ำ ดิน และอากาศ ทั้งยังลดปริมาณการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ ลดการใช้พลังงานและลดผลกระทบที่มีต่อสิ่งแวดล้อมด้วย 

///////////////

ลิ้งค์ที่เกี่ยวข้อง

ในการเสด็จเยี่ยมราษฎร จังหวัดชัยภูมิถือว่าเป็นประวัติศาสตร์ของจังหวัด  ในกำหนดการเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ บอกไว้ว่า  เสด็จมาประทับแรม ณ จังหวัดชัยภูมิ เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2498 

เวลา 11.30 น.เสด็จฯจากที่ว่าการอำเภอจัตุรัส ถึงจังหวัดชัยภูมิ เวลาประมาณ 12.30 น. เสด็จฯขึ้นประทับ ณ ที่พักผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ ซึ่งจัดถวายเป็นที่ประทับแรมและเสวยพระกระยาหารกลางวัน (ระยะทางสี่แยก-ชัยภูมิ ประมาณ 40 ก.ม.) 

เวลา 16.30 น. เสวยพระสุธารส ณ ที่พักผู้ว่าราชการจังหวัด แล้วเสด็จฯไปประทับหน้ามุขศาลากลางจังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ(นายสวัสดิ์วงศ์ ปฏิทัศน์)กราบบังคมทูลพระกรุณา เพื่อนำราษฎรเฝ้าฯ แล้วเสด็จฯกลับที่ประทับแรม ณ ที่พักผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ  

ด้วยพระบารมีอันล้นพ้นนี้ ชาวชัยภูมิได้อนุรักษณ์สถานที่ทั้งสองแห่งนี้ไว้ เป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัด มีการบูรณะ ซ่อมแซม ให้คงสภาพสวยงามไว้ตลอดเวลา  โดยเฉพาะบริเวณพระตำนักเขียว (บ้านพักผู้ว่าฯเดิม) ภายหลังพระองค์เสด็จกลับ ได้เก็บรักษาอาคารหลังนี้เอาไว้ พร้อมเครื่องใช้ ในการรับเสด็จครั้งนั้น   ได้รับการบูรณะมา 2 ครั้ง ต่อมาในปี 2549 นายประภากร สมิติ  ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิในสมัยนั้น ได้บูรณะตำหนักเขียวขึ้นมาใหม่ให้เป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ และเป็นการเฉลิมฉลองการครองศิริราชสมบัติครบ 60 ปี โดยชั้นบนได้ตกแต่งห้องไว้เหมือนที่เคยใช้เป็นที่ประทับ ส่วนบริเวณชั้นล่าง จัดแสดงผ้ามัดหมี่ของจังหวัดชัยภูมิที่มีอายุในช่วง 50-100 ปี 

การจัดแสดงชั้นบน ได้จัดตกแต่งเป็นห้องต่างๆรวม 5 ห้อง ได้แก่ ห้องสุธารส คือห้องดื่มน้ำชา ห้องเสด็จประพาส คือห้องจัดแสดงภาพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ และสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ห้องเจ้าเมือง คือห้องจัดแสดงภาพพระยาภักดีชุมพล(เจ้าพ่อพญาแล) และภาพพระราชกรณียกิจของพระบาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ และสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ห้องทรงงาน คือห้องจัดแสดงภาพในขณะที่พระองค์ท่านได้ทรงเสด็จมาประทับแรม ณ จังหวัดชัยภูมิ เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2498 และได้จำลองพระที่นั่งทรงงานของพระองค์ท่าน ห้องเครื่อง คือห้องที่ได้มีการรวบรวมเครื่องใช้ต่างๆ เช่น ชุดน้ำชา ชุดกาแฟ ที่ได้มีการสันนิษฐานว่าพระองค์ท่านทรงใช้

ส่วนชั้นล่าง จัดแสดงผ้ามัดหมี่จังหวัดชัยภูมิ จากการรวบรวมลวดลายมีทั้งสิ้น 539 ลาย ผ้าโบราณที่จัดแสดงมีอายุ 50-100 ปี ลายผ้าเช่น ลายหมี่โซ่ ลายโคมสิบเอ็ด ลายข้อ ลายแมงมุม เป็นต้น 

//////////////

ถ่ายภาพโดย .............( ไม่ทราบ)

เอื้อเฟื้อภาพโดย ร้านฟ้าไทยดิจิตอล เลขที่ 62-63 ถ.หฤทัย ต.ในเมือง อ.เมือง จ.ชัยภูมิ

รวบรวมโดย นายสุระพงค์ สวัสดิ์ผล นายช่างไฟฟ้า ชำนาญงาน และนายสมหวัง ตันวิเศษ พนักงานขับรถ ส.ปชส.ชัยภูมิ นายอุทิศ วงศ์มาก ประชาสัมพันธ์จังหวัดชัยภูมิ เมื่อ 4 ก.ค. 54

เมื่อปีพุทธศักราช 2525 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในหลวง รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตต์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จโดยเฮลิคอปเตอร์พระที่นั่ง ผ่านเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งเป็นป่าผืนใหญ่ ซึ่งยังเหลืออยู่ไม่กี่แห่ง ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทรงมี พระราชดำรัสว่า   

"พื้นที่บนภูเขาเป็นที่ราบสูง กว้างขวาง มีสภาพป่าที่สมบูรณ์ และยังมีสัตว์อยู่ มากมายหลายชนิด เหมาะสมที่จะอนุรักษ์ ให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า และพัฒนาให้เป็น สวนสัตว์ป่าเปิด ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ต่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ และส่งเสริมการท่องเที่ยว ต่อไปในอนาคต และการที่จะดำเนินการ ให้เป็นผลสำเร็จนั้น จะต้องยับยั้ง ไม่ให้ประชาชนบุกรุกป่า และล่าสัตว์ โดยพัฒนาหมู่บ้าน บริเวณใกล้เคียงภูเขียวทั้งหมด ให้มีความเจริญ พร้อมทั้งส่งเสริมอาชีพ ให้สามารถดำรงชีพอยู่ได้ อย่างมีความอยู่ดีกินดี ส่งเสริมให้ประชาชน มีความรับผิดชอบ รักป่าและสัตว์ป่า จะได้ช่วยกันดูแล ป้องกันมิให้ราษฎร จากหมู่บ้านอื่นๆ ขึ้นไปล่าสัตว์ป่าด้วย " 

จากพระราชดำรัสของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ดังกล่าว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตต์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงสนองพระราชดำริ โดยในวันที่ 20 ธันวาคม ปี พ.ศ. 2526 พระองค์ได้เสด็จมาประทับแรม ณ ทุ่งกะมัง เพื่อทรงศึกษาสภาพพื้นที่ด้วยพระองค์เอง หลังจากที่ได้ทอดพระเนตรวีดิทัศน์สภาพของป่าภูเขียว ที่ทางกองทัพภาคที่ 2 ได้จัดทำถวาย ได้ทอดพระเนตรถึงความอุดมสมบูรณ์ของป่าไม้ ทุ่งหญ้า แหล่งน้ำตามธรรมชาติ รวมทั้งสัตว์ป่าและร่องรอยของสัตว์ป่านานาชนิด ทรงเสด็จบุกป่าฝ่าพงหญ้าที่สูงท่วมพระวรกาย เข้าไปศึกษาร่องรอยการออกหากินของสัตว์ป่าในทุ่งหญ้า 3 แห่ง คือ ทุ่งกะมัง บึงแปน และภูคิ้ง ทรงซักถามอดีตพราน ถึงวิธีการล่า เส้นทาง แหล่งที่ล่า และถิ่นอาศัยของสัตว์ต่าง ๆ ด้วยทรงเห็นว่า งานสวนสัตว์ธรรมชาติภูเขียวจะสำเร็จได้นั้น พรานนักล่าต้องยุติการล่าและสร้างจิตสำนึกให้เขารักในผืนป่าเพื่อส่งต่อความสมบูรณ์นี้ไปให้ถึงลูกหลานของเขาก่อน และเพื่อให้พื้นที่แห่งนี้เป็นเสมือนซาฟารีตามพระราชปณิธานตั้งแต่ต้น ได้ทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้ดำเนินการหลายอย่างโดยเฉพาะการปรับปรุงพื้นที่ให้เหมาะสมกับการเป็นแหล่งอาศัยหา แหล่งหากิน และแหล่งหลบภัยของสัตว์ป่า เช่น การปลูกพืชอาหารสัตว์ป่า การทำโป่งเทียม การทำแหล่งน้ำเพิ่มเติมจากที่มีอยู่แล้วตามธรรมชาติ และที่สำคัญที่สุดคือ ทรงให้มีการศึกษาการปล่อยสัตว์ป่า โดยเฉพาะสัตว์ป่าที่เพาะเลี้ยงได้ ทั้งนี้เพื่อทดแทนสัตว์ป่าตามธรรมชาติที่ถูกทำลายลงไป อันจะเป็นการรักษาดุลธรรมชาติเอาไว้

วันที่ 28 กรกฎาคม พุทธศักราช 2530 ราชเลขานุการในพระองค์ ได้เชิญผู้ที่เกี่ยวข้องเข้าประชุม เพื่อจัดทำแผนงาน โครงการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าภูเขียวขึ้น โดยการวางแผน เกี่ยวกับการพัฒนาหมู่บ้าน โดยรอบภูเขียว ให้มีความอยู่ดีกินดี ปลูกฝังให้รักป่า และสัตว์ป่า รวมทั้งวางแผน ในการปล่อยสัตว์ป่า โดยการจัดงาน วันอิสรภาพของสัตว์ป่าไทย ขึ้น

โดยกำหนดที่ตั้งโครงการ บริเวณรอยต่อ อำเภอหนองบังแดง อำเภอคอนสาร อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ ต่อมาได้มีการจัดงาน "วันอิสรภาพของสัตว์ป่าไทย" ขึ้นเมื่อ 20 ธันวาคม 2530 โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ซึ่งขณะนั้นดำรงพระยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฏราชกุมาร เสด็จเป็นองค์ประธาน ในการปล่อยสัตว์ป่า ที่นำมาจากที่ต่างๆ ให้คืนสู่ป่าในภูเขียว กระทำพิธี ณ บริเวณทุ่งกะมัง มีประชาชนนำอาวุธล่าสัตว์ป่า มามอบจำนวนมาก   สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตต์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนิน ไปกระทำพิธีปล่อยสัตว์ป่า ที่บริเวณทุ่งกะมัง เมื่อ 21 ธันวาคม 2535 ในพิธีดังกล่าว มีประชาชนในหมู่บ้านรอบภูเขียว จำนวนมากมอบอาวุธล่าสัตว์ป่า และกล่าวปฏิญาณตนว่า จะไม่เข้าไปล่าสัตว์ป่า และบุกรุกทำลายป่าอีกต่อไป

โครงการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า มีที่ตั้งอยู่ บริเวณรอยต่อ อำเภอหนองบัวแดง อำเภอคอนสาร, อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งเป็นพื้นที่บนภูเขา เป็นที่ราบสูงกว้างขวาง มีสภาพป่าที่สมบูรณ์ และยังมีสัตว์ป่าอยู่ มากมายหลายชนิด เหมาะสมที่จะอนุรักษ์ ให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า และพัฒนาให้เป็น สวนสัตว์ป่าเปิด ซึ่งจะเป็นประโยชน์ ต่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ และการส่งเสริมการ ท่องเที่ยวในอนาคต ///////////////// ขอบคุณ... เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว / ภาพถ่าย สุระพงค์  สวัสดิ์ผล นายช่างไฟฟ้า ชำนาญงาน ส.ปชส.ชัยภูมิ รวบรวม/เรียบเรียง 30 ต.ค.68